" चित्रं काढुया ना.."

रंग, ब्रश, पाणी,आणि कोरा कागद यांची वेगाने मांडणी करून कधी एकदा मनातलं चित्र कागदावर उतरवतोय अशा अवस्थेतला तरू बघायलाच हवा! "आजोबा,चित्रं काढुया ना.." तरू नवनवे फटकारे मारत रोज कितीतरी चित्रं निर्माण करतो आहे. ही चित्रं काढताना सोबत त्यांचं वर्णन करणं त्याला अतिशय आवडतं. "हे मी काहीतरी वेगळंच काढतोय" असं म्हणायला तर खूपच आवडतं. तरुने चितारलेला सूर्योदय,तरुचं फूल आणि मासा इथं वानगीदाखल..

या झाडाचं नाव काय?

कुठलंही झाड पहिल्यांदा बघताना तरू विचारणारच, "या झाडाचं नाव काय?" त्याच्या या सवयीमुळं कितीतरी झाडं त्याच्या ओळखीची झालीयत. तीच झाडं अनेक ठिकाणी भेटल्यामुळं होणारा आनंद सुध्दा आहेच. सोनचाफा,सोनटक्का अशी नावं घेताना त्याला वेगळीच गंमत वाटत असते. भिंतीवरच्या चित्रातल्या नारळाच्या झाडावर चढून नारळ काढणं तर खूपच आवडीचं काम आहे झाडाचं चित्र काढणं तर सुरूच असतं! केळीच्या पानांनी मोराचा पिसारा तयार केला तर कसा दिसेल? तसंच एक झाड दिसलं तेंव्हा तरुने विचारलेलं, "या झाडाचं नाव काय?" त्याने ते नाव बरोबर लक्षात ठेवलेलं. तेच झाड एकदा सहलीला गेल्यावर दिसलं तेंव्हा तो म्हणालाच, "बनाना पाम!"

‘तेंव्हा मी कुठे होतो?’

जुने अल्बम बघणं हा एक तरुच्या अगदी आवडीचा विरंगुळा आहे. खरं तर आपल्याला सुध्दा ते आवडतं. तरुला एकेक फोटो सांगताना आपण पुन्हा ते गेलेले क्षण आठवत राहतो. आणि ‘आई,बाबा,आजी ,आजोबा ..पूर्वी असे दिसायचे?’ याचं आश्चर्य तरुच्या चेहेर्‍यावर स्पष्ट दिसत असतं. आता हे असे फोटो बघताना त्याला एकच प्रश्न खूप सतावत असतो. आणि तो नेहमी विचारतोच, "तेंव्हा मी कुठे होतो?" या प्रश्नाचं उत्तर सोपं असलं तरी ते त्याला सांगणं किती अवघड आहे!

"..मग तुम्ही मला ‘रू’ म्हणा"

तरुशी किती बोलू असं वाटत रहातं. त्याचा आवाज,त्याचा भाव, त्याचं डोळ्यात बघणं, त्याचं प्रसन्न हसणं.. त्याच्याशी बोलताना गमती होतात त्या तर मनात अलगद जपून ठेवाव्या! तो मला ‘पप्पा आजोबा’ अशी हाक मारतो. खरंतर अनेकांना त्यानं अशीच जोडनावं दिली आहेत. बोलण्याची घाई झाली की मग या लांबलचक हाका मारताना त्याला थोडं अवघड वाटणारच. म्हणून मी त्याला म्हटलं, "तरू, तू मला ‘पप्पा आजोबा’ नको फक्त ‘आजोबा’ म्हण." एका क्षणाचा ही वेळ न घेता तो पटकन म्हणाला, "मग तुम्ही मला ‘रू’ म्हणा!" आश्चर्य वाटतं, त्याला हे सुचतं कसं?

....म्हणजे काय?

तरुला एखादा शब्द कळला नाही
तर त्याचा प्रश्न लगेचच
येतो म्हणजे येतोच.
" म्हणजे काय?"

आता आपल्या बोलण्यात
त्याला न कळणारे बरेच शब्द येतातच.
पण त्याचा प्रश्न टाळून
पुढं जाणं जमेलच असं नाही.

गाणं ऐकतानाही तो शब्द समजावून घेतो.
‘नदी असू दे
असू दे सागर’
असं मी म्हटल्यावर प्रश्न आलेला,
"आजोबा,सागर म्हणजे काय?"
"समुद्र"मी सांगितलेलं.

‘आभाळ आमचं,
आमचा दर्या’
एक दुसरं गाणं म्हणताना ,
"आजोबा,दर्या म्हणजे?"
"समुद्र"

सागर आणि दर्या हे समुद्रच असतात
हे त्याला आता माहिताय.

वजीर कुठे राहतो?

तरुला आता बुध्दीबळातल्या सोंगट्या ओळखीच्या झाल्यायत.
अजून खेळ काही कळत नाही म्हणा, आणि ते थोडं अवघडच .
पण निदान पात्र परिचय तरी झालाय!
महिन्याभरापूर्वीची गंमत सांगतो.
तरू आणि रुपाली काही चित्रं बघत बसलेले.
ताजमहालाचं चित्र बघताना
रुपाली सांगत होती,"तरुली,हा आहे ताजमहाल!"
ती पुढे सांगत राहिली,"महाल म्हणजे मोठं घर..तिथं राजा राहतो"
तरू विचार करत होता.
त्याला अलिकडे एका राजाची ओळख झालीच होती,
बुध्दीबळातल्या राजाची.
तो लगेच म्हणतो कसा,"वजीर कुठे राहतो?"
मग ओळीने बरेच प्रश्‍न आले.
प्रश्‍नांचा भाता भरलेलाच असतो नेहमी.
"घोडा कुठे राहतो?","हत्ती कुठे राहतो?"....

‘बुध्दी’

बुध्दी कशी दिसते?
ती कोणत्या रंगाची असते?
ती केवढी असते?
ती कशाशी खातात?
असे प्रश्‍न कोणी विचारू लागलं तर..
काय उत्तर देणार?
तरुने हे प्रश्‍न नाही विचारले.
पण त्याने विचारलेल्या एका प्रश्‍नावरून
मला असे प्रश्‍न विचारावेसे वाटले.

न दिसणार्‍या गोष्टींविषयी
मुलं काय कल्पना करत असतील?
ती गोंधळून जात असतील.
त्यांना कळत नसेल..
न कळणं म्हणजे काय असतं?
अचानक समोर अंधार उभा राहतो का?
क्लिक करावं पण फोटोच न निघावा ,
बटन दाबावं पण ट्युब न पेटावी ..

जूनमध्ये असेल तरुला घेवून आम्ही
एका देवळात सहजच गेलेलो.
बाहेरची झाडं वगैरे बघून झाल्यावर
नेहमीप्रमाणे चपला बाहेर ठेवून
आम्ही आत गेलो.
आम्ही नमस्कार केला म्हणून
तरुनेही नमस्कार केला.
आजी म्हणाली,"देवाला सांग,मला चांगली बुध्दी दे."
एकदा आमच्याकडे बघून मग मुर्तीकडे बघत
तरु म्हणाला की,"मला चांगली बुध्दी दे!"
नंतर तो आजीला म्हणाला,"तु सांग"
मग आजीने डोळे मिटून,हात जोडून
"मला चांगली बुध्दी दे" असं म्हटलं.
तरू कितीतरी वेळ मुर्तीकडे बघत होता.
मग त्याने आजीकडे बघून विचारलंच
"तुला दिली?"
अवघड प्रश्‍न होता.
मालन म्हणजे आजी थोडा वेळ घेत,
स्वत:ला सावरत म्हणाली,"हो"
तरू खरंच गोंधळला.
मी म्हटलं,"अरे,तुला पण दिलीय.
बुध्दी दिसत नाही.
आपल्याला सगळ्यानाच दिलीय."
तो काही बोलला नाही.
पण तो विचार करायचा थांबला नाही.
मग घंटा वाजवून,तिथली रांगोळी बघून
आम्ही देवळाच्या बाहेर आलो.
चपला घालत असताना तरुने प्रश्‍न विचारला?
"आजोबा,बुध्दीने काय करतात?"
जी दिसली नाही,
तिच्याविषयी त्याला बरंच जाणून घ्यायचं होतं!
आणि पुढे मी मग
कितीही समजुतीचं त्याच्याशी बोललो असलो तरी
माझी बुध्दी त्याच्या मनात
बुध्दी या शब्दाचं चित्र साकारण्यात
किती यशस्वी झाली
मला नाही समजत.